Kartuski system wodociągowy rozpoczęto budować w 1903r. Woda dla jednego z niewielu miast w Europie, gdzie dojazd z każdej strony prowadzi przez lasy, jest ujmowana ze złoża plejstoceńskiego. Pierwszą stację uzdatniania wody zbudowano wraz ze zbiornikiem żelbetonowym o pojemności 250 m3 w 1903r na skraju wsch. części miasta. Woda ujmowana z dwóch studni głębinowych o głębokości 129 i 135 m pompowana była na szczyt wzniesienia do wspomnianego zbiornika, a następnie grawitacyjnie zasilała pierwsze żeliwne rurociągi. W budynku stacji filtracja wody surowej odbywała się w owym czasie na otwartych filtrach żwirowych. Wszystkie urządzenia stacji napędzał stacjonarny wolnoobrotowy silnik niemieckiego konstruktora Otto Nikolausa. Silnik opatentowany w 1874 r. zasilany był gazem z uwagi na brak energii elektrycznej w mieście . Kartuzy podłączone zostały do elektrowni wodnej w Rutkach w latach 1908 - 1910 (jak podają niektóre źródła). Zbiornik wody czystej z roku 1903 służył miastu do początku lat sześćdziesiątych ubiegłego wieku. Zbudowana na nim wieża triangulacyjna pełniła jednocześnie rolę platformy widokowej dla mieszkańców, gdzie nawet przy nie najlepszej pogodzie rozpościerał się widok na najwyższe wzniesienie na niżu środkowo-europejskim (dotyczy szczytu Wieżyca 329 m n.p.m.). Łączna wydajność pierwszych studni głębinowych dla Kartuz wynosiła 8 m3/h, ich eksploatacja zakończyła się na początku lat trzydziestych. W roku 2003 czynnych jest jeszcze około 6 km stuletnich rurociągów w całości wykonanych z żeliwa szarego.

                                                        autor:  Mieczysław  Kamiński

Zbiornik magazynujący wodę z roku 1903 oraz pierwsza wieża triangulacyjna